Buổi trưa tháng Sáu ở Vinh, nhiều căn nhà ống rơi vào cảnh dở khóc dở cười: kéo rèm kín mít thì phòng khách tối om phải bật đèn từ sáng, mà mở ra đón nắng thì hơi nóng phả vào rát mặt. Với nhà phố mặt tiền hẹp và chạy sâu vào trong, bài toán khó nhất là dẫn được ánh sáng tự nhiên vào giữa nhà mà không biến phòng ốc thành cái lò hấp nhiệt mùa gió Lào.
Lỗi hay gặp nhất khi muốn nhà thoáng sáng là lắp mảng kính lớn sát trần ở ngay mặt tiền, nhất là với nhà quay hướng Tây hoặc Tây Nam. Kính trong suốt cho ánh sáng đi qua rất tốt, nhưng cũng giữ nhiệt lâu làm máy lạnh phải chạy quá tải. Để giảm bớt sức nóng trực tiếp, gia chủ nên lùi hệ cửa kính vào sau một khoảng hiên nhỏ, hoặc đặt thêm lớp lam chắn nắng, cửa chớp lật ở phía ngoài. Lớp đệm này cản tia nắng chiếu xiên buổi chiều trước khi chạm tới mặt kính, giúp nền gạch bên trong dịu hơn hẳn mà phòng vẫn có độ rạng tự nhiên.
Nếu không thể lùi tường, bạn có thể chọn kính hộp (loại có lớp chân không hoặc khí trơ ở giữa hai tấm kính) kết hợp rèm hai lớp gồm một lớp voan lọc sáng nhẹ và một lớp vải dệt dày cản nhiệt.
Khi ánh sáng đã dịu đi ở vòng ngoài, việc tiếp theo là dẫn nguồn sáng đó đi sâu vào bụng nhà mà không bị đồ đạc chặn mất. Thay vì xây tường gạch kín bưng chia phòng khách với bếp như kiểu cũ, việc đặt tủ thấp, kệ hở hoặc vách kính sọc mờ sẽ giữ được tầm nhìn xuyên suốt. Cách chia ước lệ này khá giống tư duy mở trong thiết kế nội thất chung cư, khi ánh sáng từ một mặt thoáng duy nhất cần lan sang cả bàn ăn lẫn lối đi chung. Tuy nhiên, ở nhà phố Vinh, phòng khách thường kiêm nơi tiếp họ hàng, khách khứa đông người nên vẫn cần sự kín đáo nhất định; một hệ cửa trượt mảnh cất gọn vào hốc tường khi không dùng sẽ cân bằng tốt giữa độ sáng và nếp sinh hoạt gia đình.
Giếng trời là cách lấy sáng từ trên mái rất đáng cân nhắc cho nhà hẹp ngang, nhưng mở càng rộng chưa chắc đã dễ chịu. Chẳng hạn, nếu trổ một ô lấy sáng lớn ngay trên cầu thang hoặc bàn ăn rồi lợp kính phẳng cố định, nắng đỉnh đầu mùa hè sẽ dội thẳng xuống làm chói mắt và hầm bí cả tầng dưới, chưa kể đồ gỗ quanh đó dễ cong vênh. Đánh đổi hợp lý hơn là thu gọn diện tích lấy sáng trực tiếp, nâng cao phần cổ giếng và chừa các khe gió có mái che hắt mưa để khí nóng thoát ra ngoài theo chiều thẳng đứng.
Ở Vinh, mùa thu đông hay có mưa bão tạt ngang và độ ẩm cao, nên phần chân giếng trời và khe thoáng cần đo kỹ độ dốc thoát nước, đồng thời chọn vật liệu chịu ẩm tốt cho mảng tường và tay vịn nằm ngay dưới luồng sáng này.
Màu sắc và bề mặt vật liệu trong nhà cũng quyết định cảm giác sáng hay chói khi bước từ ngoài nắng gắt vào. Nhiều gia đình chọn gạch lát bóng kính trắng tinh kết hợp đèn trần dày đặc để nhà trông rộng hơn, nhưng mặt bóng rất dễ hắt lóa ánh nắng chiều, gây mỏi mắt lúc ngồi trò chuyện. Bạn nên chọn sơn tường màu kem nhạt, be sáng hoặc xám ấm đi cùng mặt sàn nhám mờ để ánh sáng tán đều, êm dịu hơn. Khi thi công nội thất cho các mảng tủ lớn chạy dọc tường nhà ống, nên ưu tiên mặt phẳng trơn, tay nắm âm và màu gỗ sáng vừa phải để lối đi đỡ cảm giác chật bức mà việc lau dọn bụi mịn mùa khô cũng nhẹ nhàng.
Trước khi chốt phương án sửa sang hay đặt đóng đồ mới, bạn hãy thử dành một ngày nắng đứng quan sát căn nhà vào khoảng chín giờ sáng và ba giờ chiều. Hãy đo xem vệt nắng chiếu sâu tới đâu trên sàn, góc nào trong bếp phải bật điện giữa ban ngày và mảng tường nào sờ tay thấy âm ấm. Ghi lại vài dòng thực tế đó trên tờ giấy nháp mặt bằng sẽ giúp bạn hình dung rõ chỗ nào cần che bớt, chỗ nào cần mở thêm; nếu cần trao đổi sâu hơn về phương án thiết kế và sản xuất đồ rời lẫn đồ gắn tường cho nhà ở, căn hộ, bạn có thể gọi cho MoreHome qua số 09.31.31.88.77 để cùng rà soát theo đúng hiện trạng nhà mình.